Płodność po leczeniu onkologicznym w dzieciństwie – co to jest ONCOFERTILITY?

Wysoka wyleczalność nowotworów wieku dziecięcego sięgająca nawet powyżej 80% powoduje, że coraz większą uwagę zwraca się na odległe powikłania leczenia onkologicznego. Jednym z nich może być niepłodność, która znacząco wpływa na jakość życia chorych po przebytej terapii.

Oncofertility to prężnie rozwijająca się dziedzina medycyny mająca na celu rozwój oraz wdrażanie działań związanych z zachowaniem płodności u chorych leczonych onkologicznie, także u dzieci. Pomimo wielu ograniczeń dotyczących pacjentów pediatrycznych takich jak wiek czy dynamiczny przebieg chorób nowotworowych coraz częściej udaje się u nich podejmować działania związane z ochroną płodności.

JAKIE SĄ MOŻLIWOŚCI OCHRONY PŁODNOŚCI PO ROZPOZNANIU NOWOTWORU?

1. pobranie i zamrożenie nasienia (spermy) u chłopców

2. pobranie i zamrożenie komórek jajowych u dziewcząt

Obie powyższe procedury można przeprowadzić przed rozpoczęciem terapii przeciwnowotworowej u nastolatków dojrzewających lub chorych po zakończonym okresie dojrzewania.

3. pobranie jajnika lub jego fragmentu i zamrożenie to metoda ochrony płodności u dziewcząt przed okresem dojrzewania. Pobranie tkanki jajnika można przeprowadzić po rozpoczęciu leczenia onkologicznego. W przypadku nowotworów hematologicznych np. białaczki wymagane jest uzyskanie remisji choroby przed pobraniem tkanki jajnika.

Nie ma uznanej za leczniczą procedury ochrony płodności u chłopców przed okresem dojrzewania. Pobranie tkanki jądra pozostaje metodą eksperymentalną.

W przypadku dzieci decyzja o podjęciu działań związanych z ochroną płodności jest zawsze indywidualna. Należy wziąć pod uwagę wiek, zaawansowanie procesu onkologicznego przed rozpoczęciem leczenie( stan ogólny dziecka), ryzyko niepłodności wynikające ze stosowanej terapii przeciwnowotworowej, obciążenia innymi chorobami np. o podłożu genetycznym i wiele innych. Należy uwzględnić przekonania religijne i etyczne nastoletnich pacjentów i/lub rodziców. Przeprowadzanie rozmów dotyczących ochrony płodności wymaga empatii i zrozumienia. Niezwykle ważne jest wsparcie psychologa. Rozważając możliwość pobranie nasienia lub komórek jajowych poza dojrzałością płciową należy uwzględnić dojrzałość emocjonalną dziecka, gotowość do bezpośredniego zaangażowania się w proces ochrony płodności.

Obecnie w Polsce pobranie nasienia i komórek jajowych u pacjentów z rozpoznaniem nowotworu jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia i realizowane w ośrodkach leczenia niepłodności na terenie całego kraju. Zapytaj lekarza o wskazania do ochrony płodności przed podjęciem leczenia onkologicznego! 

Czy wiesz, że… 

problem bezdzietności dotyka coraz większej liczby par starających się o potomstwo, również tych nieobciążonych wcześniejszym leczeniem wpływającym niekorzystnie na funkcję układu rozrodczego oraz nieobciążonych chorobami przewlekłymi. Partnerom starającym się o dziecko zaleca się higieniczny tryb życia; unikanie spożywania alkoholu i palenia tytoniu. Ważna jest świadomość, że odwlekanie planów prokreacyjnych wraz z wiekiem może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem niepowodzenia. Profesjonalną pomoc medyczną obejmującą diagnostykę i leczenie niepłodności można uzyskać w specjalistycznych ośrodkach leczenia niepłodności. Korzystanie z alternatywnych źródeł wiedzy na temat diagnostyki i leczenia zaburzeń płodności może przyczynić się do opóźnienia ustalenie przyczyny problemów i zmniejszenia szans na potomstwo.

Kierownik Kliniki Pediatrii, Hematologii i Onkologii UCK w Gdańsku docent Ninela Irga-Jaworska
Dr Adrianna Mulewska