Naczyniaki wczesnodziecięce

CZYM SĄ NACZYNIAKI WCZESNODZIECIĘCE?

Naczyniaki wczesnodziecięce to najczęstsze łagodne nowotwory u dzieci i najczęstsze zmiany naczyniowe wieku rozwojowego. Pojawiają się u około 5-15% niemowląt – częściej u dziewczynek, wcześniaków i dzieci o jasnej karnacji. Większość naczyniaków nie jest niebezpieczna i z czasem zanika samoistnie bez potrzeby leczenia. 

KIEDY POJAWIAJĄ SIĘ NACZYNIAKI WCZESNODZIECIĘCE I JAK WYGLĄDAJĄ?

Naczyniaki wczesnodziecięce zwykle pojawiają się w pierwszych tygodniach życia. Mogą wyglądać jak:

●    czerwona plamka lub guz (gdy jest powierzchowny),

●    sinawy guzek pod skórą (gdy jest głębiej),

●    połączenie obu powyższych.

JAK ROZWIJAJĄ SIĘ NACZYNIAKI WCZESNODZIECIĘCE?

Naczyniaki wczesnodziecięce mają zwykle typowy przebieg:

1.    faza wzrostu (proliferacji) – szybkie powiększanie się naczyniaka przez pierwsze 3–5 miesięcy życia;

2.    faza zanikania (inwolucji) – stopniowe zmniejszanie się przez kilka lat (zwykle do 7.–10. roku życia).

Niektóre z nich zostawiają po sobie blizny, przebarwienia, rozciągniętą skórę lub brak owłosienia.

CZY NACZYNIAKI WCZESNODZIECIĘCE MOGĄ BYĆ NIEBEZPIECZNE?

Naczyniaki wczesnodziecięce zwykle nie są niebezpieczne, ale czasami mogą:

●    utrudniać widzenie, karmienie, oddychanie – np. jeśli znajdują się blisko oka, nosa, ust lub dróg oddechowych;

●    powodować ból, rany i infekcje – jeśli dojdzie do owrzodzenia;

●    powodować zaburzenie funkcji wątroby – gdy naczyniaki w wątrobie są duże lub liczne. Zwykle towarzyszą im też liczne naczyniaki na skórze;

●    współwystępować z wadami wrodzonymi mózgu, serca czy nerek – dotyczy to dużych naczyniaków umiejscowionych w okolicy twarzy (zespół PHACES) lub dolnej części pleców (zespół LUMBAR).

Naczyniaki wczesnodziecięce bardzo rzadko zagrażają życiu dziecka – zwykle, gdy są bardzo duże, uciskają na ważne narządy lub zaburzają ich funkcję. 

JAK LECZY SIĘ NACZYNIAKI WCZESNODZIECIĘCE?

U większości dzieci żadne leczenie nie jest potrzebne – wystarczy obserwacja i pielęgnacja miejscowa (natłuszczanie). Ale w razie potrzeby lekarz może zalecić:

1. Leki doustne – propranolol

●    To lek z grupy beta-blokerów, który daje bardzo dobre efekty w leczeniu naczyniaków wczesnodziecięcych.

●    Zwykle stosuje się go przez kilka miesięcy (do 12–18 miesiąca życia).

●    Lek może mieć skutki uboczne – dlatego leczenie jest prowadzone pod opieką lekarza.

2. Leki miejscowe – np. timolol w kroplach lub w maści

●    Skuteczne w przypadku małych, powierzchownie położonych naczyniaków wczesnodziecięcych.

●    Stosowane bezpośrednio na zmianę.

3. Laser, zabiegi chirurgiczne

●    Używane rzadko – głównie w leczeniu powikłanych naczyniaków (np. z owrzodzeniami), blizn lub pozostałości po dużych naczyniakach.

KIEDY ZGŁOSIĆ SIĘ DO LEKARZA?

Zgłoś się do specjalisty, jeśli:

●    naczyniak szybko rośnie,

●    znajduje się w miejscu, które może utrudniać jedzenie, widzenie, oddychanie,

●    naczyniaków jest wiele (szczególnie więcej niż 5),

●    pojawiło się owrzodzenie (rana, krwawienie, zakażenie),

●    zmiana wygląda nietypowo lub budzi Twój niepokój.

PODSUMOWANIE

Naczyniaki wczesnodziecięce to bardzo częste, ale zwykle niegroźne zmiany naczyniowe, które najpierw szybko rosną, a potem zmniejszają się, najczęściej samoistnie. W niektórych przypadkach – zwłaszcza jeśli naczyniaki są duże, liczne lub położone niekorzystnie – konieczne może być leczenie. Dzięki wczesnemu rozpoznaniu i nowoczesnym metodom terapii można uniknąć powikłań i nieestetycznych blizn.

prof. Ewa Bień
dr Anna Kłosowska
dr Małgorzata Styczewska
Lena Głuszkiewicz

Literatura

●    Rodríguez Bandera et al., 2021

●    Sebaratnam et al., 2021

●    Krowchuk et al., 2018